Tổng quan tỉnh Khăm-muộn, Lào

Với vị trí chiến lược ở trung tâm Lào, tiếp giáp Việt Nam và Thái Lan, sở hữu hệ thống giao thông liên vùng, cửa khẩu quốc tế, cảng cạn, khu kinh tế, tài nguyên khoáng sản phong phú, tiềm năng nông nghiệp – năng lượng – du lịch lớn, tỉnh Khăm-muộn đang nổi lên như một địa bàn giàu triển vọng để các doanh nghiệp trong và ngoài nước mở rộng đầu tư, sản xuất, logistics và dịch vụ.

Vị trí chiến lược, cửa ngõ kết nối Đông – Tây: Khăm-muộn là một trong những tỉnh có vị trí địa lý thuận lợi của CHDCND Lào, nằm trên trục kết nối quan trọng giữa Lào với Việt Nam và Thái Lan. Tỉnh có diện tích 16.315 km², phía đông giáp các tỉnh Quảng Trị và Hà Tĩnh của Việt Nam với chiều dài 273 km; phía tây giáp tỉnh Nakhon Phanom của Thái Lan với chiều dài 153 km; phía bắc giáp Bolikhamxay và phía nam giáp Savannakhet. Đây là lợi thế đặc biệt để Khăm-muộn phát triển thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ logistics, thương mại biên giới và đầu tư công nghiệp chế biến phục vụ cả thị trường nội địa Lào lẫn thị trường khu vực.

Tỉnh hiện có 10 huyện, 579 bản, dân số hơn 460.000 người, với cộng đồng dân cư đa dân tộc, đoàn kết, có truyền thống lao động và sinh hoạt văn hóa phong phú. Cơ cấu địa hình gồm vùng núi – cao nguyên chiếm 53,70% và vùng đồng bằng chiếm 46,30%, tạo điều kiện phát triển đa dạng các mô hình kinh tế: nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp năng lượng, khai khoáng, du lịch sinh thái, đô thị dịch vụ và thương mại cửa khẩu.

Điểm nổi bật của Khăm-muộn là hệ thống kết nối giao thông khá thuận lợi. Quốc lộ 13, đường 11 và Quốc lộ 12 tạo trục liên kết giữa các tỉnh trong nước và tiểu vùng. Tỉnh có 02 cửa khẩu quốc tế gồm Cầu Hữu nghị 3 và Cửa khẩu quốc tế Na-phạu, cùng Cảng cạn Thà-khẹc phục vụ vận tải, lưu kho và trung chuyển hàng hóa. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành chuỗi logistics Lào – Việt Nam – Thái Lan, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp đang tìm kiếm địa bàn đầu tư mới có chi phí cạnh tranh, vị trí kết nối tốt và dư địa phát triển dài hạn.

Nền kinh tế tăng trưởng ổn định, dư địa đầu tư còn lớn: Kinh tế Khăm-muộn đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt 6,2%; tổng sản phẩm trên địa bàn đạt 26.772 tỷ kíp, bằng 104% kế hoạch; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 2.700 USD; lạm phát bình quân 4,35%. Đây là những chỉ dấu quan trọng cho thấy nền kinh tế địa phương có khả năng phục hồi, duy trì ổn định vĩ mô và tạo môi trường tương đối thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Về huy động vốn phát triển, toàn tỉnh đã thu hút được 4.518,67 tỷ kíp. Trong đó, vốn đầu tư nhà nước đạt 555,46 tỷ kíp; ODA đạt 249 tỷ kíp; đầu tư tư nhân trong và ngoài nước đạt 2.508,22 tỷ kíp; tín dụng ngân hàng đạt 1.205,99 tỷ kíp. Cơ cấu này cho thấy khu vực tư nhân đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương, đồng thời mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp tham gia mạnh hơn vào các lĩnh vực sản xuất, chế biến, thương mại, hạ tầng, dịch vụ và du lịch.

Các ngành kinh tế chủ lực đều có mức tăng trưởng tích cực: nông nghiệp tăng 3,1%, công nghiệp tăng 7,6%, dịch vụ tăng 5,9%, thuế quan tăng 6,2%. Đặc biệt, toàn bộ 10 huyện của tỉnh đã có điện; 555/570 bản đã sử dụng điện, đạt 97%; 84.195/88.388 hộ gia đình được sử dụng điện, đạt 95%. Hạ tầng điện phủ rộng là điều kiện rất quan trọng để các nhà đầu tư triển khai dự án sản xuất, chế biến nông sản, khoáng sản, dịch vụ du lịch và logistics.

Các điểm nhấn đầu tư tại tỉnh Khăm-muộn: Với Diện tích: 16.315 km²; Dân số: hơn 460.000 người; Tăng trưởng kinh tế: 6,2%; GRDP: 26.772 tỷ kíp; Thu nhập bình quân: khoảng 2.700 USD/người; Với hệ thống

Cửa khẩu quốc tế: Cầu Hữu nghị 3, Na-phạu; Hạ tầng logistics: Cảng cạn Thà-khẹc và các Khu kinh tế lớn như: Đặc khu Kinh tế Thà-khẹc 1.035 ha; Đặc khu Kinh tế Phù-khiểu 4.850; Du lịch: 210 điểm đã khảo sát, 25 điểm mở cửa chính thức; Khách du lịch: 976.441 lượt người; Doanh thu du lịch: khoảng 1.877 tỷ kíp; Tiềm năng chủ lực: nông nghiệp, công nghiệp – năng lượng, dịch vụ – du lịch, khai khoáng, logistics.

Nông nghiệp hàng hóa – dư địa lớn cho chế biến sâu: Khăm-muộn có nền tảng nông – lâm nghiệp rộng lớn, phù hợp để phát triển vùng nguyên liệu, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản và chuỗi cung ứng thực phẩm. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 101.504 ha đất trồng lúa, 40.153 ha đất trồng cây công nghiệp, 247.890 ha đất nông nghiệp. Hệ thống thủy lợi có khả năng cung cấp nước cho 23.000 ha trong mùa mưa và 13.401 ha trong mùa khô. Ngoài ra, tỉnh còn có nhiều nguồn nước thuận lợi để phát triển thủy lợi tự chảy, bơm mực nước thấp, hồ chứa và đập tràn.

Đây là lợi thế để tỉnh thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất lúa hàng hóa, cây công nghiệp, thức ăn chăn nuôi, chăn nuôi tập trung, chế biến nông sản, kho lạnh, bảo quản sau thu hoạch và xuất khẩu nông sản qua các tuyến kết nối với Việt Nam, Thái Lan. Với diện tích đất lớn, nguồn nước tương đối phong phú và vị trí gần các thị trường tiêu thụ, Khăm-muộn có thể trở thành một vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa có khả năng cạnh tranh nếu được đầu tư bài bản về giống, kỹ thuật canh tác, cơ giới hóa và chế biến sâu.

Một hướng đầu tư đáng chú ý là phát triển mô hình liên kết giữa doanh nghiệp – hợp tác xã – hộ nông dân. Doanh nghiệp có thể đầu tư vùng nguyên liệu, cung cấp giống, kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm; chính quyền địa phương hỗ trợ mặt bằng, thủ tục, kết nối hạ tầng; người dân tham gia sản xuất theo tiêu chuẩn. Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định nguồn cung mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Công nghiệp, năng lượng và khoáng sản – trụ cột tăng trưởng mới: Khăm-muộn là địa bàn có tiềm năng lớn về công nghiệp, năng lượng và khoáng sản. Tỉnh có nhiều sông ngòi có thể phát triển thủy điện; hiện có các nhà máy thủy điện lớn như Nặm-thơn 2, Thơn-Hỉn-bun, Hỉn-bun và các dự án nhỏ đang được nghiên cứu khả thi. Toàn tỉnh có 04 nhà máy thủy điện và 01 nhà máy năng lượng mặt trời, sản xuất được 5.617,70 GWh điện; trong đó bán trong nước 620,15 GWh và bán ra nước ngoài 4.997,55 GWh. Ngoài ra, tỉnh còn có 06 dự án thủy điện, 04 dự án năng lượng mặt trời, 02 dự án nhiệt điện và 07 dự án điện gió đang trong quá trình nghiên cứu.

Đây là cơ sở quan trọng để Khăm-muộn phát triển công nghiệp sử dụng nhiều điện năng, công nghiệp chế biến khoáng sản, vật liệu xây dựng, logistics lạnh, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và các mô hình kinh tế xanh. Đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, tỉnh có thể là địa bàn đáng quan tâm nhờ dư địa phát triển điện mặt trời, điện gió, thủy điện nhỏ và các mô hình kết hợp sản xuất – tiêu thụ tại chỗ.

Về khoáng sản, Khăm-muộn có nguồn tài nguyên phong phú như đá vôi diện tích 44.000 ha, muối kali 37.921 ha, quặng thiếc 11.500 ha, quặng sắt 2.400 ha, thạch cao hơn 10 triệu tấn, cùng barit và nhiều loại khoáng sản khác. Toàn tỉnh hiện có 107 công ty với 118 dự án khoáng sản; trong đó Trung ương phê duyệt 36 công ty với 47 dự án, tỉnh phê duyệt 71 công ty với 71 dự án. Giá trị sản phẩm khoáng sản đã bán đạt 661,60 triệu USD, bằng 327% kế hoạch.

Tuy nhiên, để bảo đảm phát triển bền vững, lĩnh vực khai khoáng cần được định hướng theo chiều sâu: ưu tiên chế biến tại chỗ, nâng cao giá trị gia tăng, kiểm soát môi trường, quản lý nước thải – chất thải, phục hồi sau khai thác và gắn với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Đây cũng là cơ hội cho các nhà đầu tư có công nghệ hiện đại, năng lực tài chính tốt và chiến lược phát triển lâu dài.

Khu kinh tế, logistics và thương mại biên giới – lợi thế khác biệt của Khăm-muộn: Một trong những lợi thế nổi bật nhất của Khăm-muộn là hệ thống khu kinh tế và hạ tầng logistics đang được quy hoạch. Tỉnh đã quy hoạch Đặc khu Kinh tế Thà-khẹc với diện tích 1.035 ha, Đặc khu Kinh tế Phù-khiểu với diện tích 4.850 ha và khu công nghiệp tuần hoàn Sino Potas với diện tích 2.000 ha. Các khu vực này có thể trở thành điểm tiếp nhận các dự án công nghiệp chế biến, sản xuất hàng xuất khẩu, kho bãi, trung chuyển hàng hóa, dịch vụ hậu cần, thương mại quốc tế và công nghiệp phụ trợ.

Cùng với Cảng cạn Thà-khẹc, Cầu Hữu nghị 3 và Cửa khẩu quốc tế Na-phạu, Khăm-muộn có khả năng phát triển thành đầu mối trung chuyển trên trục Lào – Việt Nam – Thái Lan. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là địa bàn có ý nghĩa đặc biệt vì Khăm-muộn giáp Hà Tĩnh và Quảng Trị, thuận lợi kết nối với cảng biển miền Trung Việt Nam. Đối với doanh nghiệp Thái Lan, tỉnh là cửa ngõ sang Việt Nam và tiếp cận các tuyến thương mại phía đông. Đối với nhà đầu tư quốc tế, Khăm-muộn có thể đóng vai trò điểm đặt cơ sở sản xuất – trung chuyển để tiếp cận đồng thời ba thị trường Lào, Việt Nam và Thái Lan.

Các lĩnh vực có thể ưu tiên kêu gọi gồm: kho bãi, logistics, vận tải quốc tế, trung tâm phân phối hàng hóa, chế biến nông sản xuất khẩu, vật liệu xây dựng, sản xuất bao bì, dịch vụ hải quan, thương mại điện tử xuyên biên giới và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp trong khu kinh tế.

Du lịch sinh thái – văn hóa – hang động: tiềm năng còn rất rộng: Khăm-muộn không chỉ có lợi thế về công nghiệp và logistics mà còn là địa bàn giàu tiềm năng du lịch. Tỉnh có 210 điểm du lịch đã được khảo sát và lập danh sách, trong đó 25 điểm đã được phát triển và chính thức mở cửa. Toàn tỉnh có 353 đơn vị khai thác du lịch, gồm khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà nghỉ, nhà hàng, quán bar, điểm giải trí và đại lý du lịch.

Đặc biệt, Vườn quốc gia Hỉ-nặm-nò đã được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới đầu tiên của CHDCND Lào. Đây là thương hiệu du lịch có giá trị rất lớn, có thể giúp Khăm-muộn phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch hang động, du lịch mạo hiểm, nghỉ dưỡng xanh, nghiên cứu thiên nhiên và du lịch cộng đồng.

Năm 2025, tỉnh thu hút 976.441 lượt khách du lịch, đạt 122% kế hoạch; trong đó khách nội địa 627.088 lượt, khách quốc tế 394.353 lượt. Doanh thu du lịch đạt khoảng 1.877 tỷ kíp, bằng 541% kế hoạch. Đây là con số cho thấy du lịch Khăm-muộn đang có sức bật mạnh, nhưng dư địa đầu tư vẫn còn lớn, nhất là trong các lĩnh vực lưu trú chất lượng cao, khu nghỉ dưỡng sinh thái, nhà hàng, dịch vụ vận chuyển, sản phẩm trải nghiệm, trung tâm thông tin du lịch, đào tạo nhân lực và quảng bá điểm đến.

Các ngành ưu tiên thu hút đầu tư: Trong giai đoạn tới, Khăm-muộn có thể ưu tiên thu hút đầu tư vào 06 nhóm ngành chính:

Thứ nhất, nông nghiệp công nghệ cao và chế biến nông sản. Tập trung vào vùng nguyên liệu lúa, cây công nghiệp, chăn nuôi, chế biến thực phẩm, kho lạnh, logistics nông sản và xuất khẩu.

Thứ hai, năng lượng và công nghiệp sử dụng điện. Ưu tiên điện mặt trời, điện gió, thủy điện nhỏ, công nghiệp chế biến, sản xuất vật liệu xây dựng, công nghiệp hỗ trợ và các mô hình kinh tế xanh.

Thứ ba, khai khoáng và chế biến sâu khoáng sản. Khuyến khích doanh nghiệp có công nghệ hiện đại, quản trị môi trường tốt, tăng chế biến tại chỗ thay vì chỉ khai thác thô.

Thứ tư, logistics và thương mại biên giới. Phát triển kho bãi, cảng cạn, vận tải quốc tế, trung tâm phân phối, dịch vụ thông quan và thương mại xuyên biên giới.

Thứ năm, du lịch sinh thái – văn hóa – nghỉ dưỡng. Khai thác lợi thế Vườn quốc gia Hỉ-nặm-nò, hệ thống hang động, cảnh quan tự nhiên và văn hóa cộng đồng.

Thứ sáu, phát triển đô thị, dịch vụ và khu kinh tế. Thu hút đầu tư vào Đặc khu Kinh tế Thà-khẹc, Đặc khu Kinh tế Phù-khiểu, khu công nghiệp tuần hoàn, dịch vụ tài chính, thương mại, lưu trú và đào tạo nhân lực.

Lời mời gọi nhà đầu tư: Khăm-muộn đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ một tỉnh giàu tiềm năng thành trung tâm phát triển mới trên hành lang kinh tế Lào – Việt Nam – Thái Lan. Với vị trí kết nối thuận lợi, tài nguyên đa dạng, hạ tầng điện ngày càng hoàn thiện, các khu kinh tế được quy hoạch, du lịch tăng trưởng mạnh và môi trường đầu tư còn nhiều dư địa, tỉnh có đủ điều kiện để trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp trong nước, khu vực và quốc tế.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, Khăm-muộn là địa bàn gần gũi về địa lý, thuận lợi về kết nối qua Hà Tĩnh, Quảng Trị và các cảng biển miền Trung. Đối với doanh nghiệp Thái Lan, đây là cửa ngõ mở rộng sang thị trường Lào và Việt Nam. Đối với các tập đoàn quốc tế, Khăm-muộn là điểm đến có thể kết hợp giữa sản xuất, logistics, tài nguyên, năng lượng và du lịch trong một không gian phát triển còn nhiều dư địa.

Đầu tư vào Khăm-muộn hôm nay không chỉ là đầu tư vào một địa phương giàu tài nguyên của Lào, mà còn là đầu tư vào một cửa ngõ kết nối khu vực, một thị trường đang mở rộng và một trung tâm kinh tế mới trên trục Đông – Tây.