Tìm hiểu chiến lược đầu tư phát triển điện mặt trời tại Lào

Lượng quang điện của Lào về kỹ thuật có thể khai thác lên đến 830,0GW, tiềm năng phát điện mặt trời của nước này đạt 1048,7TWh. Lào có tiềm năng lớn để phát triển các nguồn năng lượng mặt trời, đồng thời cũng có tiềm năng phát triển thủy điện bổ sung quang điện trong mùa khô. Hiện tại, sản xuất điện quang điện chỉ chiếm một phần nhỏ trong nguồn cung cấp điện quốc gia ở Lào.

(Tính đến cuối năm 2022, tại Lào có 93 nhà máy điện, với tổng công suất lắp đặt là 11.661 MW và sản lượng điện lý thuyết là 587,01 tỷ kWh, trong đó thủy điện chiếm 82,5%, nhiệt điện chiếm 16,1% và điện sinh học và điện mặt trời chiếm 1,4%. – Tạp chí Lào Việt)

Khu vực phát triển quang điện rộng lớn nằm ở vùng đồng bằng

80% lãnh thổ của Lào là đồi núi và cao nguyên, phần lớn được bao phủ bởi rừng, các lưu vực và đồng bằng nhỏ dọc theo các nhánh của nó. Cả nước được chia thành thượng Lào, trung Lào, bắc Lào từ bắc xuống nam. Thượng Lào có địa hình cao nhất, cao nguyên Xiengkhouang có độ cao 2000m-2800m so với mực nước biển và đỉnh núi Phubia cao nhất là 2.820m so với mực nước biển. Theo phân tích này, diện tích có thể phát triển quang điện của Lào là 20751,0k㎡, chiếm 9,02% diện tích đất của cả nước và khu vực có thể phát triển chủ yếu nằm ở vùng đồng bằng phía nam của Lào.

Đầu tư hấp dẫn

Dựa trên dữ liệu cơ bản của một số dự án quang điện do Trung tâm Năng lượng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations Center for Energy，ACE) cung cấp, phân tích chi phí sản xuất điện quy dẫn (Levelized Cost of Energy，LCOE) đã được thực hiện tại khu vực có thể phát triển quang điện của Lào, phía tây Do bức xạ mặt trời mạnh hơn, LCOE thấp hơn đáng kể so với ở phía đông. Với việc cải thiện hiệu suất chuyển đổi quang điện của các mô-đun quang điện, LCOE quang điện của các nước ASEAN bao gồm cả Lào sẽ tiếp tục giảm và mức đầu tư vào quang điện sẽ giảm hơn nữa, khiến nó trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư.

Tiềm năng phát triển lớn

Hiện tại, chỉ có khoảng 0,57% (năm 2021, đã nâng lên 1,4% cuối năm 2022 – Tạp chí Lào Việt) sản lượng điện của Lào đến từ điện mặt trời và không có chính sách trợ cấp biểu giá điện mặt trời mới nhất trong thời điểm hiện tại. Việc sử dụng năng lượng mặt trời chủ yếu là trong các hệ thống dân cư nhỏ, các hệ thống năng lượng mặt trời này chủ yếu để cung cấp điện ngoài mạng lưới. Khoảng 18.657 hộ dân tại 430 thôn, bản trên cả nước (tương đương 1,64% tổng số hộ dân cả nước) đã sử dụng điện năng lượng mặt trời. Ngoài các hệ thống năng lượng mặt trời nhỏ, chính phủ gần đây đã khởi động một số dự án tương đối lớn. Dự án đầu tiên tại thủ đô Viêng Chăn với công suất 10MW, dự kiến ​​sẽ tăng thêm lên 100MW vào năm 2020. Các nguồn quang điện mặt trời lý tưởng nhất ở Lào nằm ở phía nam, chẳng hạn như các tỉnh Champasak, Attapeu, Savannakhet và Salavan. Đồng thời, cả tỉnh Viêng Chăn ở phía bắc và thủ đô Viêng Chăn đều có điều kiện để xây dựng các nhà máy quang điện.

Liên kết lưới điện miền

Lào có lưới điện với Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam, và sự phát triển của quang điện có thể giảm bớt tình trạng thiếu nguồn cung cấp thủy điện trong mùa khô ở một mức độ nhất định.

Trong 5 năm qua, tốc độ tăng trưởng tiêu thụ điện bình quân hàng năm ở Lào là 14,2%, tốc độ tăng đỉnh phụ tải bình quân hàng năm là 12%, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, tiêu thụ điện định kỳ khó khăn. Hiện nguồn cung điện nội địa của Lào đã cân đối trong ngắn hạn và dư thừa trong trung hạn. Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Myanmar và các nước láng giềng khác có nhu cầu nhập khẩu điện lớn, luôn là một trong những động lực chính cho tăng trưởng kinh tế và phát triển ngành điện của Lào để xuất khẩu. Tuy nhiên, công suất lắp đặt của các nhà máy điện nội địa chủ yếu ở Lào là thủy điện, chủ yếu xuất khẩu điện trong mùa mưa, phải nhập khẩu điện từ các nước láng giềng để đáp ứng nhu cầu điện trong nước vào mùa khô. Do giá điện nhập khẩu vào mùa khô cao hơn giá điện xuất khẩu vào mùa mưa nên Lào đã hình thành thâm hụt lớn trong xuất nhập khẩu điện, điều này càng làm tăng thêm áp lực tài chính đối với các công ty điện lực Lào. Việc phát triển năng lượng mới có thể giảm bớt ở một mức độ nhất định tình trạng thiếu nguồn cung cấp thủy điện ở Lào trong mùa khô.

Chiến lược phát triển điện mặt trời tại Lào

Kết hợp nhà máy điện mặt trời quy mô nhỏ và quy mô lớn

Theo điều kiện lưới điện và điều kiện kinh tế của Lào, để giảm giá thành, nguồn điện cung cấp cho lưới điện nên dựa vào các nhà máy điện tập trung. Tuy nhiên, do lưới điện tương đối yếu nên quy mô của một dự án không nên quá lớn.

Điều kiện khí tượng ở Lào tương đối đặc trưng, với thảm thực vật trên lãnh thổ rất phong phú, có nhiều sông hồ hơn. Khi phát triển quang điện, cố gắng tránh chiếm dụng đất nông nghiệp và sử dụng đất hoang bằng phẳng chưa được canh tác, đất cây bụi, mặt nước sông hồ, vùng ngập nước để phát triển toàn diện. Nhà máy điện tập trung có thời gian xây dựng ngắn, khả năng tương thích môi trường khá mạnh mẽ, không cần nguồn nước, không cần vận chuyển than và đảm bảo nguyên liệu thô khác, chi phí vận hành thấp, quản lý tập trung dễ dàng, giới hạn về không gian nhỏ và có thể dễ dàng mở rộng. Mô hình này có thể được sử dụng rộng rãi ở vùng đất bằng phẳng, vùng núi, đất nông nghiệp, mặt nước và mặt biển.

Lào có dân số ít, mật độ dân số thấp, tổng mức tiêu thụ điện năng hạn chế, xét về tình hình thị trường, nhu cầu xây dựng quang điện không nhiều. Tuy nhiên, Lào vẫn có thể cải thiện tình trạng khó khăn hiện tại của thị trường điện thông qua việc phát triển và xây dựng các nhà máy điện quang điện.

Từ quan điểm vĩ mô, nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề trong thị trường điện là do nhu cầu điện trong nước của Lào không đủ. Mô hình “quang điện +” có thể thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp, du lịch và văn hóa từ các góc độ khác nhau, tìm ra những lối ra tốt hơn để thúc đẩy việc tiêu thụ điện trong nước, nâng cao sức mạnh kinh tế, thúc đẩy sự phát triển ổn định nền kinh tế của Lào. Trung Quốc cũng có thể tích cực thúc đẩy các doanh nghiệp do Trung Quốc tài trợ can thiệp vào việc xây dựng lưới điện của Lào theo hình thức BOT, giảm áp lực tài chính cho phía Lào, xây dựng mạng lưới năng lượng khu vực, thực hiện việc cung cấp đầy đủ năng lượng điện và giúp đỡ Lào về hạ tầng, phát triển giúp ngành điện điện của Lào thoát khỏi tình trạng khó khăn

Phát triển kết hợp giữa thủy điện và điện mặt trời

Lào có “mùa khô” và “mùa mưa” rõ rệt, mùa mưa giàu tài nguyên thủy điện, còn mùa khô tài nguyên thủy điện bị thu hẹp nghiêm trọng, sản lượng thủy điện giảm mạnh. Sản lượng của các nhà máy quang điện ngược lại với thủy điện, vào mùa khô, trời ít mây, bức xạ mặt trời cao, sản lượng quang điện lớn vừa bù đắp cho sản lượng thủy điện thiếu hụt, vào mùa mưa theo mùa, bầu trời nhiều mây và bức xạ mặt trời thấp, dẫn đến sản lượng quang điện thấp, chỉ là bổ sung cho thủy điện. Đối với một nhà máy quang điện có thể được phát triển, nếu nhà máy thủy điện gần đó có điều kiện tiếp cận, có thể xem xét kết nối với nhà máy thủy điện và sử dụng kênh ra của nhà máy thủy điện để gửi đầu ra của nhà máy quang điện với nhau. Bản thân sản lượng quang điện và sản lượng thủy điện có những đặc điểm bổ sung nhất định.Thông qua việc điều chỉnh các nhà máy thủy điện hồ chứa, có thể giảm tác động bất lợi của quang điện lên hệ thống truyền tải, và khả năng tiếp nhận điện gió và quang điện của lưới điện có thể được cải thiện. Đồng thời, các đường dây truyền tải thủy điện cũng có thể được sử dụng để cải thiện hiệu quả truyền tải của hệ thống điện, để đạt được sự bổ sung “nước và ánh sáng”.

Đồng thời, việc phát triển một lượng lớn thủy điện cũng có thể bù đắp cho sự thiếu ổn định của các nhà máy quang điện và làm cho cấu trúc thị trường điện nội địa của Lào hợp lý hơn. Trong những năm gần đây, việc xây dựng một số nhà máy điện than ở Lào nhằm mục đích bù đắp cho khiếm khuyết này, so với nhà máy điện than, việc xây dựng các nhà máy điện quang điện có thể giúp xác lập vị thế của năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và đẩy nhanh quá trình phát triển xanh của thị trường điện.

Mô hình phát triển quang điện nổi

Lào có nguồn tài nguyên mặt nước phong phú, có thể thúc đẩy quang điện nổi trên bề mặt nước, đồng thời kết hợp để nuôi trồng thủy sản, theo đó sẽ lắp đặt các giá đỡ và mô-đun quang điện trên mặt nước, thực hiện phát triển song song các dự án quang điện và ngư nghiệp bổ sung. Vào tháng 2 năm 2020, chính phủ Lào và các công ty tư nhân đã ký một thỏa thuận phát triển về việc xây dựng một dự án phát điện quang điện nổi trên mặt nước của nhà máy thủy điện Nặm Ngừm 1, thực hiện theo hình thức đối tác công tư, với công suất lắp đặt là 1.200MW, đây có thể trở thành dự án phát điện mặ trời lớn nhất trên thế giới. Các nhà máy quang điện nổi có thể được xây dựng trên bề mặt nước như ao, hồ nhỏ, hồ thủy điện và hồ thủy lợi để xử lý vấn đề chiếm diện tích lớn mang tính truyền thống khi thực hiện các dự án điện mặt trời. So với quang điện trên mặt đất thông thường, quang điện nổi có thể tiết kiệm tài nguyên đất và ít ảnh hưởng đến môi trường sinh thái nước, không cần đào móng hỗ trợ và rãnh cáp, không xây dựng đường tại chỗ, có lợi cho việc bảo tồn đất và nước. Mặt nước tương đối thoáng, có thể tránh được hiệu quả hạn chế bóng tối đối với hiệu quả của các mô-đun quang điện, diện tích bức xạ mặt trời đồng đều, thời gian chiếu sáng dài, nước có tác dụng làm mát tấm pin mặt trời và có thể hạn chế sự tăng nhiệt độ xảy ra với bề mặt của các mô-đun. Nhà máy quang điện nổi trên bề mặt được tích hợp, thuận tiện cho việc lắp đặt và vận hành hệ thống theo dõi năng lượng mặt trời, đồng thời giảm chi phí cao cho nhà máy quang điện mặt đất do cần phải lắp đặt hệ thống theo dõi trục kép cho mỗi bảng. Nếu nền tảng thân nổi được làm bằng bè tre được xử lý chống thấm đặc biệt, nó cũng có thể tiết kiệm chi phí và đạt được lợi ích bảo vệ môi trường khi tái chế cao.

Chiến lược phát triển

Đẩy mạnh phát triển quang điện để giảm áp lực thiếu điện mùa khô của thủy điện

Với việc phát điện liên tục của các dự án thủy điện quy mô lớn có khả năng điều tiết trong nhiều năm như Nhà máy điện giai đoạn I trên sông Nam Ou, xuất khẩu điện của EDL đã đạt được bước đột phá lớn.

Đối với việc lập kế hoạch tổng thể cho các dự án điện tiếp theo tại Lào, cần tăng cường phát triển quang điện cho các dự án nhà máy điện có khả năng điều tiết cao điểm vào mùa khô, hỗ trợ tích cực cho các dự án điện đã ký hợp đồng mua bán điện với các nước láng giềng như Việt Nam, Myanmar, Thái Lan v.v., đồng thời kêu gọi Lào tăng cường hợp tác đàm phán với nước láng giềng Trung Quốc về xuất nhập khẩu điện, phát huy lợi thế về vị trí, tận dụng lượng điện dư thừa để xuất khẩu.

Áp dụng mô hình phát triển quang điện tùy theo điều kiện địa phương để giải quyết vấn đề tiêu thụ điện ở những vùng chưa có điện

Hầu hết các hộ dân chưa có điện ở Lào đều tập trung ở khu vực miền núi giáp biên giới miền Trung với Thái Lan và dọc theo sông Mekong, đặc biệt là khu vực biên giới giữa Lào và Thái Lan, phần lớn nằm ở vùng núi hiểm trở, rừng rậm, giao thông đi lại rất khó khăn, chưa có cơ sở hạ tầng phù hợp, việc xây dựng lưới điện khá khó khăn. Từ việc nghiên cứu các điều kiện tự nhiên, cơ cấu phân bổ điện, mức tiêu thụ điện trong khu vực và các yếu tố khác của Lào, nên phát triển các nhà máy quang điện tập trung, nhà máy điện bổ sung năng lượng mặt trời bằng nước và các dự án tích hợp tích hợp năng lượng mặt trời ở vùng sâu vùng xa theo kế hoạch, để hệ thống phát điện quang điện có thể tối ưu hóa cấu trúc cung cấp điện. Phát triển theo điều kiện địa phương và đóng vai trò giải quyết vấn đề điện ở những khu vực không có điện.

Phát triển mạnh lưới điện thông minh để thúc đẩy thực hiện mục tiêu năng lượng các-bon thấp

Để đáp ứng nhu cầu tiếp cận năng lượng, chuyển đổi năng lượng sạch và đạt mục tiêu tăng tỷ trọng sản xuất điện năng lượng tái tạo, Lào cần phát triển mạnh mẽ lưới điện thông minh và thúc đẩy hiện thực hóa mục tiêu năng lượng carbon thấp tin cậy cho tất cả mọi người. Hệ thống truyền tải và phân phối điện của Lào hiện được xem là nút thắt kiềm chế việc phổ biến các dịch vụ điện hiện đại, cũng như ngăn cản sự phát triển ngành điện của Lào.

Triển khai xây dựng lưới điện cao áp càng sớm càng tốt để đảm bảo khả năng cạnh tranh về giá của điện lực Lào

Giá điện kết nối lưới điện của thủy điện nội địa ở Lào là 4-6 cent, thuộc mức thấp đến trung bình trong các nước ASEAN, hiện giá điện đầu cuối tại một số khu vực của Việt Nam, Thái Lan và Myanmar cao hơn giá điện hòa lưới của các nhà máy điện của Lào, vì vậy việc xuất khẩu điện tới các nước láng giềng có thể coi là thế mạnh của Lào, tuy nhiên do khoảng cách truyền tải điện xuyên biên giới xa và tổn thất điện năng lớn, để đảm bảo khả năng cạnh tranh về giá điện của Lào, cần triển khai càng sớm càng tốt việc xây dựng hệ thống lưới điện cao áp.

Dựa trên điều kiện quốc gia của Lào, tìm hiểu việc xây dựng chính sách giá bán điện cho năng lượng tái tạo

Theo luật điện lực của nước này, giá điện phải do chính phủ quốc gia quy định trên cơ sở điều kiện kinh tế xã hội, có thể thấy giá điện ở Lào không phải là kết quả của cung cầu thị trường mà là do sự chỉ đạp mang tính áp đặt của chính phủ. Về lâu dài, điều đó không có lợi cho sự phát triển của các công ty điện lực và cũng không có lợi cho sự phát triển năng lượng tái tạo quốc gia. Nên nghiên cứu và xây dựng cơ chế biểu giá điện năng lượng tái tạo dựa trên điều kiện quốc gia của Lào. Với biểu giá mua điện hợp lý sẽ có lợi cho sự phát triển của thị trường năng lượng tái tạo và mở đường để thu hút đầu tư nhiều hơn vào năng lượng tái tạo trong khu vực, nhằm đạt được mục tiêu chiến lược về chuyển đổi năng lượng, tăng công suất lắp đặt của năng lượng tái tạo và hướng tới phát triển thị trường điện lành mạnh, bền vững.

BẠN ĐANG TÌM HIỂU VỀ PHÁP LUẬT VÀ THỊ TRƯỜNG LÀO?

– Đừng để những rào cản về ngôn ngữ và thủ tục hành chính làm chậm bước tiến của doanh nghiệp bạn. MekongLinkLao tự hào là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật tài liệu pháp lý chuyên sâu, tư vấn thành lập doanh nghiệp và cung cấp số liệu thị trường Lào chính xác nhất.

– Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chuyên nghiệp: Công ty TNHH Mekonglink Dịch thuật Lào – Việt – Anh – Trung Quốc Bản Thatluang Tai, quận Xaysettha, thành phố Vientiane 020 9520 6636; 020 9965 5568 * Website: Mekonglinklao.com. Facebook: Mekonglink