Lào mở cửa đón làn sóng đầu tư mới vào lĩnh vực xe điện

Với lợi thế về nguồn điện sạch, định hướng chính sách ngày càng rõ và thị trường bước đầu hình thành quy mô đáng kể, Lào đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực xe điện, hạ tầng sạc và công nghiệp hỗ trợ. Đây không chỉ là câu chuyện của giao thông xanh, mà còn là cơ hội mở ra một không gian tăng trưởng mới cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng của khu vực Mekong.

Xe điện đang trở thành một hướng đi chiến lược của Lào

Tại Phiên họp khai mạc Chính phủ khóa X ngày 30/3/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lào Mạ-lay-thong Côm-mạ-xít đã trình bày kế hoạch mở rộng và thực hiện các chính sách, biện pháp khuyến khích xe điện. Theo định hướng này, xe điện không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực thử nghiệm, mà đã được đặt trong tổng thể chiến lược quốc gia về giảm nhập khẩu nhiên liệu, tiết kiệm ngoại tệ, bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện mục tiêu phát triển xanh, bền vững.

Trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động, nguồn cung nhiên liệu chịu nhiều sức ép, việc thúc đẩy xe điện tại Lào đang mang ý nghĩa kép. Một mặt, đây là giải pháp thực tế để giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu. Mặt khác, đây là bước đi mở đường cho một hệ sinh thái đầu tư mới, gắn với năng lượng sạch, công nghệ giao thông, logistics xanh và công nghiệp hỗ trợ.

Lợi thế riêng có của Lào: điện sạch, nhu cầu thật và dư địa lớn

Điểm hấp dẫn của thị trường Lào nằm ở chỗ quốc gia này có lợi thế tự nhiên rất rõ về nguồn điện, đặc biệt là thủy điện. Trong khi nhiều nền kinh tế trong khu vực thúc đẩy xe điện nhưng vẫn phải giải bài toán nguồn điện đầu vào, Lào có điều kiện thuận lợi để phát triển giao thông điện hóa dựa trên nền điện sạch sẵn có. Điều này giúp xe điện tại Lào không chỉ mang ý nghĩa môi trường, mà còn có khả năng tạo hiệu quả kinh tế trực tiếp thông qua việc cắt giảm nhập khẩu nhiên liệu và giảm áp lực lên cán cân thanh toán.

Quan trọng hơn, chính sách hiện nay của Lào cho thấy Nhà nước đã bắt đầu chuyển từ định hướng sang hành động. Chính phủ đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng lộ trình rõ ràng để đạt mục tiêu 30% phương tiện là xe điện vào năm 2030, đồng thời định hướng chuyển đổi 100% phương tiện giao thông công sang xe điện từ năm 2027 trở đi. Đó là tín hiệu rất quan trọng đối với nhà đầu tư, bởi một thị trường chỉ thực sự hấp dẫn khi phía Nhà nước vừa có mục tiêu cụ thể, vừa có cơ chế dẫn dắt đủ mạnh để hình thành cầu thị trường trong trung hạn.

Thị trường đã bước qua giai đoạn thử nghiệm

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là thị trường xe điện tại Lào hiện không còn ở giai đoạn sơ khai. Theo số liệu triển khai đến tháng 1/2026, tổng số xe điện trên cả nước đã đạt 24.526 chiếc, trong đó có 9.026 ô tô điện và 16.176 xe máy điện hai bánh, ba bánh. Mức này đã vượt khoảng 24,73% so với mục tiêu 20.000 chiếc của kế hoạch năm 2025. Đây là chỉ dấu rất tích cực, cho thấy nhu cầu đã hình thành rõ hơn dự kiến và thị trường đang tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn mục tiêu ban đầu.

Hiệu quả thực tế cũng đã bắt đầu được ghi nhận. Việc mở rộng sử dụng xe điện đã giúp tiết kiệm khoảng 2,27 triệu lít xăng dầu, giảm phát thải khoảng 5,22 triệu kg CO2 và tiêu thụ khoảng 7,83 triệu kWh điện. Đáng chú ý, xe điện tại Lào không chỉ dừng ở xe cá nhân mà đã bắt đầu hiện diện trong nhiều phân khúc khác nhau như xe buýt điện, taxi công nghệ, xe vận tải nhỏ 1-2 tấn và cả xe tải lớn phục vụ ngành khai khoáng. Điều đó cho thấy thị trường đang mở rộng theo hướng thực chất, từ nhu cầu dân sinh sang vận tải, dịch vụ và sản xuất.

Hạ tầng và thể chế đang từng bước hoàn thiện

Song song với sự gia tăng số lượng phương tiện, Lào cũng đã có những bước đi đáng kể trong xây dựng khung quản lý và hạ tầng kỹ thuật. Nhà nước đã ban hành quy định về trạm sạc xe điện số 1828/BHP ngày 09/9/2022; xây dựng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc tại hộ gia đình và tòa nhà văn phòng nhằm bảo đảm an toàn; đồng thời hoàn thành ứng dụng quản lý trạm sạc toàn quốc Lao EV App trên App Store và Play Store. Cơ quan chức năng cũng đang sửa đổi Quy định số 0075/BCT để siết chặt quản lý hoạt động của các đại lý phân phối xe, phù hợp với Nghị định 470/CP.

Về hạ tầng, cả nước hiện có 36 công ty được cấp phép với 147 điểm sạc công cộng. Riêng Thủ đô Viêng-chăn có 79 điểm; ngoài ra, mạng lưới đã mở rộng tới các địa bàn như Xa-vẳn-na-khệt, Chăm-pa-xắc, Văng-viêng và nhiều khu vực khác. Cùng với đó là hơn 9.026 điểm sạc cá nhân tại hộ gia đình. Những con số này cho thấy nền tảng kỹ thuật phục vụ thị trường xe điện tại Lào đang dần định hình, tạo thêm độ tin cậy cho doanh nghiệp khi xem xét mở rộng đầu tư vào lĩnh vực này.

Dư địa đầu tư rộng trên toàn bộ chuỗi giá trị

Sức hút của lĩnh vực xe điện tại Lào không chỉ nằm ở việc bán xe. Điều đáng nói hơn là cơ hội hiện diện trên gần như toàn bộ chuỗi giá trị. Doanh nghiệp có thể đầu tư vào nhập khẩu, phân phối và thương mại hóa các dòng xe điện phù hợp với nhu cầu thị trường; phát triển xe máy điện, xe ba bánh, xe buýt điện, xe vận tải điện; đầu tư mạng lưới trạm sạc công cộng và trạm sạc thương mại; cung cấp dịch vụ bảo trì, sửa chữa, cứu hộ kỹ thuật và kiểm định an toàn; đào tạo nhân lực kỹ thuật; phát triển phần mềm quản lý trạm sạc, thanh toán điện năng; hoặc tham gia sâu hơn vào lắp ráp, pin, linh kiện và dịch vụ tái sử dụng, tái chế pin trong tương lai.

Đặc biệt, Bộ Công Thương Lào đã nhấn mạnh định hướng xây dựng hệ sinh thái xe điện toàn diện, không chỉ nhập khẩu phương tiện mà còn mở rộng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy hoạch mạng lưới trạm sạc và từng bước thu hút khu vực tư nhân tham gia sâu vào quá trình phát triển thị trường. Giai đoạn 2026 được xác định là giai đoạn tăng tốc, tập trung tháo gỡ rào cản đầu tư và thu hút doanh nghiệp; từ năm 2027 trở đi, khu vực công sẽ đóng vai trò làm gương thông qua chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang xe điện.

Theo các ý kiến đánh giá, thị trường Lào đang hình thành các điều kiện thuận lợi cho đầu tư trong lĩnh vực phương tiện điện và hạ tầng hỗ trợ, xuất phát từ nhu cầu chuyển đổi năng lượng, áp lực chi phí nhiên liệu và định hướng phát triển bền vững. Với đặc điểm là thị trường đang ở giai đoạn đầu, mức độ cạnh tranh chưa cao và hệ sinh thái còn chưa hoàn chỉnh, nhà đầu tư có thể cân nhắc tham gia ở nhiều khâu khác nhau trong chuỗi giá trị. Các cơ hội đầu tư đáng chú ý bao gồm cung cấp phương tiện điện phù hợp với điều kiện thu nhập và hạ tầng, phát triển hệ thống trạm sạc tại đô thị và các tuyến giao thông chính, cũng như các dịch vụ đi kèm như bảo trì, sửa chữa, logistics kỹ thuật và đào tạo nhân lực… Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế không thể đảo ngược, Lào đang dần nổi lên như một không gian đầu tư mới cho lĩnh vực xe điện tại khu vực Mekong. Với nguồn điện sạch, chính sách khuyến khích ngày càng cụ thể, nhu cầu thị trường đang tăng và chuỗi giá trị còn rộng mở, lĩnh vực này đang hội tụ đầy đủ các yếu tố để trở thành một điểm đến hấp dẫn cho dòng vốn mới. Với doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn, đây không chỉ là cơ hội kinh doanh, mà còn là cơ hội đồng hành cùng một ngành kinh tế mới đang được hình thành ngay từ những viên gạch đầu tiên.