Lá chắn phòng vệ thương mại và bảo hộ sản xuất nội địa: Toàn diện luật chống bán phá giá và chống trợ cấp của Lào

Ngày 14/06/2019, Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào khóa VIII đã chính thức thông qua Luật Chống bán phá giá và Chống trợ cấp số 65/QH Đây là văn bản pháp lý mang tính bước ngoặt, lần đầu tiên thiết lập khung thể chế phòng vệ thương mại toàn diện theo chuẩn mực của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Đạo luật không chỉ tạo dựng công cụ bảo vệ hợp pháp cho các ngành sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa nhập khẩu bán phá giá hoặc được trợ cấp, mà còn thúc đẩy nền kinh tế Lào hội nhập sâu rộng, tự chủ và bền vững

1. Cấu trúc Luật Chống bán phá giá và Chống trợ cấp

Luật Chống bán phá giá và Chống trợ cấp được xây dựng chặt chẽ, tiếp thu có chọn lọc các quy định của Hiệp định Chống bán phá giá (ADA) và Hiệp định về Trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM) của WTO Toàn văn đạo luật gồm 9 Phần, 8 Chương và 69 Điều

• Phần I: Những quy định chung (Điều 1 – Điều 7): Xác định mục đích quản lý; định nghĩa phá giá, trợ cấp và biện pháp phòng vệ; giải thích 17 thuật ngữ then chốt; chính sách hỗ trợ nguồn lực của Nhà nước; 3 nguyên tắc thực thi; phạm vi áp dụng và hợp tác quốc tế

• Phần II: Bán phá giá và Trợ cấp (Điều 8 – Điều 16, gồm 02 Chương): Phương pháp xác định giá xuất khẩu, giá trị thông thường, biên độ phá giá; phân loại 2 hình thức trợ cấp (tài chính, thu nhập/giá), tính cụ thể và 7 phương pháp tính số tiền trợ cấp

• Phần III: Xác định thiệt hại đối với ngành sản xuất trong nước (Điều 17 – Điều 22): 3 hình thức thiệt hại; tiêu chí xác định thiệt hại nghiêm trọng và nguy cơ đe dọa; trở ngại phát triển ngành non trẻ; mối quan hệ nhân quả và cơ chế đánh giá thiệt hại tích lũy từ nhiều nước

• Phần IV: Điều tra và Cơ quan điều tra (Điều 23 – Điều 37, gồm 02 Chương): Nguyên nhân khởi xướng điều tra; điều kiện thụ lý đơn khiếu nại (đại diện tối thiểu 50% và 25% sản lượng nội địa); 3 bước quy trình điều tra; thời hạn điều tra 1 năm (gia hạn tối đa 6 tháng); quyền hạn cơ quan điều tra; bảo mật thông tin và ngân sách điều tra

• Phần V: Các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp (Điều 38 – Điều 52, gồm 03 Chương): Biện pháp tạm thời (bảo lãnh tiền mặt, áp dụng từ tháng thứ 2, thời hạn 4-9 tháng); cam kết giá/hủy bỏ phá giá; biện pháp chung (tăng thuế quan thời hạn tối đa 5 năm); cơ chế rà soát định kỳ; hoàn thuế và truy thu thuế trong 3 tháng

• Phần VI: Những điều cấm (Điều 53 – Điều 56): Hành vi nghiêm cấm chung; điều cấm đối với nhà sản xuất trong nước; điều cấm đối với nhà xuất khẩu, nhập khẩu; điều cấm đối với cơ quan điều tra, cán bộ công chức (chống tham nhũng, giữ bí mật)

• Phần VII: Quản lý và kiểm tra (Điều 57 – Điều 65, gồm 02 Chương): Phân cấp quản lý dọc ngành Công Thương (Bộ, Sở, Phòng) và phối hợp với Bộ Tài chính; thanh tra nội bộ và thanh tra bên ngoài (Quốc hội, Kiểm toán, Thanh tra Chính phủ); 3 hình thức kiểm tra (thường xuyên, báo trước 24 giờ, đột xuất)

• Phần VIII & IX: Khen thưởng, Xử lý vi phạm & Điều khoản cuối (Điều 66 – Điều 69): Chính sách khen thưởng; các hình thức xử lý vi phạm hành chính, dân sự, hình sự; trách nhiệm thi hành và hiệu lực thi hành văn bản

2. Các nội dung cốt lõi

A. Cơ chế xác định Biên độ phá giá và Mức độ trợ cấp (Điều 8 – 16)

Luật quy định rõ việc so sánh giữa Giá trị thông thường và Giá xuất khẩu ở cùng cấp độ thương mại Đối với trợ cấp, luật xác định tính chất “đặc thù” và chuẩn hóa 7 phương pháp tính toán tương ứng với từng hình thức hỗ trợ: Viện trợ trực tiếp, cho vay ưu đãi lãi suất, mua cổ phần, bảo lãnh tín dụng, cung ứng dịch vụ giá rẻ, mua hàng giá cao và miễn giảm nghĩa vụ thuế

B. Điều kiện đại diện ngành sản xuất để khởi xướng điều tra (Điều 26 – 27)

Để ngăn ngừa việc lạm dụng khiếu nại nhằm mục đích bảo hộ thiếu căn cứ, Điều 27 quy định ngưỡng đại diện pháp lý khắt khe

• Đơn vị nộp đơn và các bên ủng hộ phải chiếm trên 50% tổng sản lượng của nhóm nhà sản xuất bày tỏ ý kiến ủng hộ hoặc phản đối

• Bên ủng hộ điều tra bắt buộc phải chiếm ít nhất 25% tổng sản lượng của sản phẩm tương tự được sản xuất trên toàn lãnh thổ Lào

• Thời gian thẩm định đơn là 45 ngày làm việc (có thể gia hạn tối đa 30 ngày) trước khi Bộ trưởng Bộ Công Thương ra quyết định chính thức

C. Hệ thống Công cụ Phòng vệ Thương mại 2 Cấp độ (Điều 38 – 51)

• Biện pháp tạm thời: Áp dụng sớm nhất sau 2 tháng kể từ khi có quyết định điều tra dưới hình thức ký quỹ bảo lãnh bằng tiền mặt Thời hạn áp dụng từ 4 đến 6 tháng (tối đa 9 tháng nếu nhà xuất khẩu lớn đề nghị) đối với chống bán phá giá và không quá 4 tháng đối với chống trợ cấp

• Biện pháp chung chính thức: Áp dụng hình thức tăng thuế quan phòng vệ theo quyết định của Chính phủ (trên cơ sở báo cáo Quốc hội) với thời hạn hiệu lực không quá 5 năm, kèm cơ chế rà soát định kỳ 1 năm Ngoài ra, luật cho phép truy thu thuế 3 tháng trước khi áp thuế tạm thời đối với trường hợp có tiền sử bán phá giá ồ ạt

D. Cơ chế Thỏa thuận Cam kết giá (Điều 44 – 46)

Luật mở ra hướng xử lý linh hoạt thông qua đàm phán: Nhà xuất khẩu có thể chủ động cam kết tăng giá bán hoặc ngừng xuất khẩu theo giá phá giá; Chính phủ nước xuất khẩu đồng ý bãi bỏ trợ cấp nhằm đình chỉ điều tra mà không bị áp thuế trừng phạt

3. Thời gian thực hiện và văn bản bị thay thế

• Thời gian có hiệu lực thi hành: Luật Chống bán phá giá và Chống trợ cấp số 65/QH chính thức có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày Chủ tịch nước CHDCND Lào ban hành Nghị định/Sắc lệnh công bố và đăng tải trên Công báo quốc gia

• Văn bản bị thay thế và Tính tiên phong: Đây là đạo luật chuyên ngành đầu tiên điều chỉnh trực tiếp lĩnh vực chống bán phá giá và chống trợ cấp tại Lào, thay thế và bãi bỏ các quy định, điều khoản tản mạn trước đây trái với đạo luật này, lấp đầy khoảng trống pháp lý quan trọng sau khi Lào gia nhập WTO

4. Đánh giá tác động của luật đối với đất nước Lào

• Thiết lập “lá chắn thép” bảo vệ nền sản xuất non trẻ: Giúp các doanh nghiệp công nghiệp, nông nghiệp nội địa của Lào tránh khỏi nguy cơ bị bóp nghẹt hoặc phá sản trước làn sóng hàng hóa giá rẻ được trợ cấp hoặc bán phá giá từ bên ngoài tràn vào thị trường

• Nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư: Một môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng và được pháp luật bảo vệ nghiêm minh sẽ khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước an tâm mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng nhà máy chế tạo tại Lào

• Hoàn thiện năng lực thực thi cam kết thương mại quốc tế: Đạo luật giúp các cơ quan quản lý nhà nước của Lào (Bộ Công Thương, Bộ Tài chính) chuẩn hóa quy trình điều tra kỹ thuật theo đúng thông lệ quốc tế, tự tin sử dụng các quyền hợp pháp được WTO và các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) công nhận

• Bảo vệ việc làm và ổn định an sinh xã hội: Bảo vệ năng lực sản xuất nội địa đồng nghĩa với việc giữ vững việc làm, thu nhập ổn định cho hàng vạn lao động trong các ngành sản xuất trọng điểm, đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách nhà nước

5. Kết luận

Luật Chống bán phá giá và Chống trợ cấp số 65/QH là một bước tiến lập pháp chiến lược, đánh dấu sự trưởng thành về thể chế thương mại của CHDCND Lào trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng

Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa nguyên tắc minh bạch của WTO và mục tiêu bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia, đạo luật đã trao cho Lào công cụ tự vệ hữu hiệu, tạo tiền đề vững chắc cho các ngành sản xuất trong nước lớn mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển tự chủ, bền vững