Chính sách khuyến khích sử dụng xe điện tại Lào: Những kết quả bước đầu và triển vọng phát triển

Trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới liên tục biến động và xu hướng chuyển đổi năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, Chính phủ Lào đã triển khai nhiều chính sách nhằm khuyến khích sử dụng xe điện và các phương tiện sử dụng năng lượng thay thế. Chỉ trong ba tháng đầu triển khai các chính sách mới, nước này đã nhập khẩu 5.514 xe điện và phương tiện sử dụng năng lượng thay thế, tăng 140,7% so với cùng kỳ năm trước, với tổng giá trị hơn 101,6 triệu USD. Những kết quả bước đầu cho thấy quyết tâm của Chính phủ Lào trong việc giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, bảo vệ môi trường và hướng tới phát triển giao thông bền vững.

Chính sách quyết liệt thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện

Trong những năm gần đây, Lào là một trong những quốc gia Đông Nam Á chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến động giá xăng dầu do phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu. Chi phí nhiên liệu tăng cao đã làm gia tăng áp lực đối với nền kinh tế cũng như đời sống của người dân. Để ứng phó với tình hình này, Chính phủ Lào đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích người dân chuyển đổi từ phương tiện sử dụng xăng dầu sang xe điện. Một trong những biện pháp đáng chú ý là chủ trương tạm dừng nhập khẩu ô tô con chạy bằng xăng nhằm ưu tiên các phương tiện sử dụng điện và năng lượng sạch. Đồng thời, Chính phủ cũng tiến hành rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý phương tiện giao thông đường bộ để phù hợp với sự phát triển của thị trường xe điện. Phát biểu tại Kỳ họp bất thường lần thứ nhất của Quốc hội Lào khóa X ngày 8/7, Thủ tướng Sonexay Siphandone cho biết Chính phủ đang nghiên cứu xây dựng cơ chế quản lý giá xe điện nhằm hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo điều kiện để nhiều người dân có cơ hội tiếp cận phương tiện giao thông xanh.

Những kết quả tích cực bước đầu

Theo số liệu Chính phủ Lào công bố, chỉ trong ba tháng gần đây, nước này đã nhập khẩu 5.514 xe điện và phương tiện sử dụng năng lượng thay thế (không bao gồm xe hai bánh và ba bánh), đạt tổng giá trị khoảng 101,6 triệu USD, tăng 140,7% so với cùng kỳ năm trước. Đây được xem là tốc độ tăng trưởng rất cao trong bối cảnh thị trường xe điện tại Lào vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển. Không chỉ số lượng phương tiện tăng mạnh, hệ thống quản lý cũng từng bước được hoàn thiện. Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp quốc gia về phát triển xe điện nhằm điều phối các bộ, ngành trong quá trình triển khai chính sách. Một điểm đáng chú ý khác là quy định chỉ các doanh nghiệp là đại lý phân phối chính thức, có trung tâm bảo hành và bảo dưỡng đạt tiêu chuẩn mới được phép nhập khẩu xe điện. Quy định này góp phần bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ sau bán hàng và tăng niềm tin của người tiêu dùng đối với phương tiện sử dụng năng lượng mới.

Có nhiều nguyên nhân khiến Lào lựa chọn phát triển xe điện trong giai đoạn hiện nay.

Thứ nhất, Lào là quốc gia có tiềm năng rất lớn về thủy điện. Hiện nay, hơn 90% sản lượng điện của Lào được sản xuất từ các nhà máy thủy điện, giúp quốc gia này có nguồn điện tương đối dồi dào và phát thải carbon thấp. Việc sử dụng xe điện vì vậy được xem là giải pháp tận dụng hiệu quả nguồn năng lượng trong nước, giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu và tăng cường an ninh năng lượng. Thứ hai, giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể. Việc thay thế phương tiện chạy bằng xăng dầu bằng xe điện góp phần giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị, đồng thời hỗ trợ Lào thực hiện các cam kết về giảm phát thải và phát triển bền vững. Thứ ba, xu hướng điện hóa phương tiện đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), doanh số xe điện toàn cầu năm 2024 đã vượt 17 triệu xe, chiếm hơn 20% tổng lượng ô tô mới bán ra trên toàn thế giới. Điều này cho thấy xe điện đang dần trở thành xu hướng chủ đạo của ngành giao thông trong tương lai.

Thách thức: Mặc dù đạt được kết quả tích cực, quá trình phát triển xe điện tại Lào vẫn còn nhiều khó khăn.

Trước hết là hạ tầng trạm sạc còn hạn chế. Phần lớn các trạm sạc hiện nay tập trung tại thủ đô Viêng Chăn và một số thành phố lớn, trong khi khu vực nông thôn chưa có mạng lưới sạc thuận tiện. Bên cạnh đó, giá xe điện vẫn tương đối cao so với thu nhập bình quân của người dân Lào. Mặc dù chi phí vận hành thấp hơn xe sử dụng động cơ đốt trong, khoản đầu tư ban đầu vẫn là rào cản đối với nhiều hộ gia đình. Ngoài ra, việc đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật phục vụ sửa chữa, bảo dưỡng xe điện cũng cần được chú trọng. Xe điện có cấu tạo và công nghệ khác biệt so với xe truyền thống, đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật viên được đào tạo chuyên sâu. Một vấn đề khác là cần xây dựng hệ thống thu hồi và tái chế pin sau khi hết vòng đời sử dụng nhằm giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường trong tương lai.

Bài học kinh nghiệm: Những kết quả bước đầu của Lào cho thấy việc phát triển xe điện không chỉ phụ thuộc vào ưu đãi tài chính mà còn cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều chính sách. Cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng xe điện thông qua quy định về doanh nghiệp nhập khẩu, hệ thống bảo hành và dịch vụ kỹ thuật nhằm bảo đảm quyền lợi của người sử dụng; phát triển xe điện phải đi cùng với đầu tư hạ tầng sạc, nâng cấp hệ thống điện và xây dựng cơ chế quản lý giá phù hợp để thị trường phát triển ổn định.

Kết luận

Việc nhập khẩu hơn 5.500 xe điện chỉ trong ba tháng với mức tăng trưởng trên 140% cho thấy chính sách khuyến khích sử dụng xe điện của Chính phủ Lào đã bước đầu phát huy hiệu quả. Mặc dù vẫn còn nhiều khó khăn về hạ tầng, chi phí đầu tư và nguồn nhân lực, những chính sách đồng bộ mà Lào đang triển khai cho thấy quyết tâm xây dựng hệ thống giao thông xanh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hướng tới phát triển bền vững. Kinh nghiệm của Lào cho thấy quá trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch cần có sự kết hợp giữa chính sách khuyến khích, đầu tư hạ tầng, kiểm soát chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây cũng là những bài học tham khảo có giá trị đối với nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, khi đang thúc đẩy lộ trình phát triển giao thông xanh và giảm phát thải khí nhà kính.