Bức tranh đầu tư lĩnh vực xây dựng của Trung Quốc tại Lào

Xuất phát từ đánh giá Lào với xuất phát điểm là nước đang trong quá trình chuyển đổi từ nước chậm phát triển sang nước đang phát triển, nhu cầu kiến thiết hạ tầng cơ sở, xây dựng hạ tầng kinh tế rất lớn. Viện trợ và đầu tư nước ngoài với Lào tăng trưởng ổn định và đều tập trung hay có liên quan đến xây dựng cơ bản, xây dựng hạ tầng kinh tế – xã hội. Tăng trưởng kinh tế những năm lại đây được xác định dựa vào lĩnh vực xây dựng các siêu dự án. Tiêu chuẩn xây dựng của Lào không đòi hỏi qua cao so với các nước đang phát triển trong khu vực. Điều này khiến lĩnh vực thầu xây dựng tại Lào trở thành thị trường hấp dẫn thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp nhà thầu đến từ các nước Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Italy vv…Trong đó, mỗi nước đều tranh thủ những thế mạnh riêng của mình, Việt Nam dựa vào quan hệ chính trị đặc biệt và nguồn lao động có kỹ năng cao, Thái Lan là sự gần gũi về văn hóa, kinh tế; đối với Trung Quốc đó là ưu thế giá cả và kỹ thuật, khả năng tiếp cận vốn.

Những năm lại đây, doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động trên lĩnh vực thầu xây dựng tại Lào đã thực hiện sự chuyển hướng nhanh chóng.  Bên cạnh việc thực hiện xây dựng các dự án lĩnh vực đầu tư truyền thống như thủy điện, cầu đường, đường dây tải điện, đã tận dụng phương thức BOT để mở rộng quy mô đầu tư, xây dựng các dự án lĩnh vực thủy điện, khoán sản, khách sạn, sản xuất, tranh thủ các dự án lớn như đường sắt Trung – Lào, đường cao tốc Viêng Chăn – Văng Viêng để thúc đẩy sự phát triển thị trường xây dựng tại Lào.

Năm 2019, Trung Quốc đã ký mới các hợp đồng xây dựng tại Lào đạt tổng trị giá 2,15 tỷ USD, và hoàn thành giá trị xây dựng đạt 5,2 tỷ USD. Điều này giúp Lào đứng thứ 3 Đông Nam Á và thứ 8 toàn cầu về giá trị xây dựng ký kết mới với Trung Quốc trong năm này. Trong đó, các công trình xây dựng liên quan đến thủy điện chiếm 40% tổng giá trị doanh nghiệp Trung Quốc thực hiện tại Lào.

Các dự án điển hình do doanh nghiệp Trung Quốc nhận thầu xây dựng bao gồm thủy điện MAN LUEK, nhiệt điện Hongsa, Thủy điện Nặm Ngừm 3, thủy điện Don Sahong, thủy điện Nam Theun 1, đường dây tải điện 500 kV vv…

Các doanh nghiệp chủ chốt của Trung Quốc trong lĩnh vực xây dựng tại Lào bao gồm Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (PowerChina), Công ty thủy điện thủy lợi quốc tế Trung Quốc (China International Water & Electric Corp),  Công ty Cổ phần Công trình quốc tế Trung Quốc (China CAMC Engineering Co Ltd), Tập đoàn Gezhouba Trung Quốc (China Gezhouba Group ), Tập đoàn Cầu đường Trung Quốc (China Road & Bridge Corporation),  Tập đoàn Đầu tư xây dựng Vân Nam (Yunnan Provincial Overseas Invesment Group), Tập đoàn Đầu tư năng lượng Vân Nam (Yunnan Provincial Energy Invesment Group) vv…

Các phương thức xây dựng dự án cơ bản mà doanh nghiệp Trung Quốc thực hiện tại Lào bao gồm : Phương thức EPC, đây là hình thức được sử dụng chủ yếu đối với các dự lĩnh vực điện đặc biệt là xây dựng thủy điện; phương thức PPP, do điểm yếu hạn chế về nguồn vốn đầu tư công, từ năm 2018 chính phủ Lào bắt đầu áp dụng phương thức đầu tư hợp tác công ty PPP; Phương thức BOT, đang là phương thức được doanh nghiệp Trung Quốc lựa chọn phổ biến hiện nay, điển hình là dự án Khu kinh tế phức hợp Xaysettha, đường cao tốc Viêng Chăn – Văng Viêng; Phương thức DBMOT (thiết kế – xây dựng – bảo trì – vận hành – chuyển giao), phương thức này lần đầu được sử dụng tại Lào năm 2019 với dự án Đường quốc lộ 13 bắc Lào do ngân hàng WB và ADB cấp vốn, dự báo sẽ là phương thức được mở rộng phổ biến trong tương lai.

Nguồn tài chính cho các dự án xây dựng của doanh nghiệp Trung Quốc tại Lào đến từ vốn tự có của doanh nghiệp và tín dụng cung cấp từ các ngân hàng Trung Quốc, trong đó chủ yếu là sự hỗ trợ, hậu thuẫn từ các ngân hàng Trung Quốc. Chẳng hạn như dự án Thủy điện Nặm Ngừm 3 có 10% vốn tự chủ, 90% vốn vay ngân hàng thương mại; dự án đường cao tốc Viêng Chăn – Văng Viêng có 30% vốn tự chủ, 70% là vốn ngân hàng; tỷ lệ này đối với dự án Khu kinh tế phức hợp Xaysettha là 47% và 53%. Các ngân hàng chủ chốt trong cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp xây dựng Trung Quốc tại Lào bao gồm: Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China), Ngân hàng liên doanh Lào – Trung (Lao China Bank), Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (China Divelopment Bank), Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (The Export-Import Bank Of China), Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC).

Liên quan nội dung này, báo cáo “Tình hình hợp tác kinh tế thương mại Trung Quốc – Lào tháng 1-6/2021” do Cục Châu Á, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố ngày 9/8 vừa qua cho biết: doanh nghiệp Trung Quốc đã thực hiện ký mới các hợp đồng nhà thầu xây dựng công trình tại Lào đạt tổng trị giá 760 triệu USD, giảm 55,1% so với cùng kỳ. Đồng thời, hoàn thành bàn giao các công trình xây dựng trị giá 1,12 tỷ USD, giảm 5,6% so với cùng kỳ.

Tổng hợp