An toàn hệ thống tài chính và Minh bạch Thị trường Bảo hiểm: Toàn diện luật Bảo hiểm Lào (sửa đổi)

Ngày 29/11/2019, Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào khóa VIII đã chính thức thông qua Luật Bảo hiểm (Sửa đổi) số 78/QH, được Chủ tịch nước ban hành theo Sắc lệnh số 030/CTN. Đạo luật này là bước hoàn thiện thể chế tài chính mang tính chiến lược, nâng cao tiêu chuẩn an toàn vốn, phân định rành mạch giữa bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ, siết chặt quản trị rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên mua bảo hiểm.

1. Cấu trúc của Luật Bảo hiểm Sửa đổi

Luật Bảo hiểm (Sửa đổi) được thiết kế đồng bộ, bao quát toàn diện hoạt động của thị trường từ cấp phép, kinh doanh, trung gian bảo hiểm, quản trị tài chính đến can thiệp kiểm soát và xử lý giải thể, phá sản. Toàn văn đạo luật gồm 11 Chương/Phần và 100 Điều:

– Chương I: Những quy định chung (Điều 1 – Điều 7): Xác định mục đích quản lý; định nghĩa hoạt động bảo hiểm; giải thích 13 thuật ngữ (doanh nghiệp bảo hiểm, người tính toán bảo hiểm, bảo hiểm vi mô…); chính sách khuyến khích bảo hiểm nông – lâm nghiệp; 6 nguyên tắc quản trị an toàn hệ thống và hợp tác quốc tế.

– Chương II: Bảo hiểm và Tái bảo hiểm (Điều 8 – Điều 20, gồm 03 Mục): Phân loại bảo hiểm nhân thọ (3 loại hình: không chia lãi, chia lãi, hỗn hợp đầu tư); bảo hiểm phi nhân thọ (tự nguyện và 9 nhóm bảo hiểm bắt buộc); nguyên tắc, điều kiện và trách nhiệm tái bảo hiểm trong và ngoài nước.

– Chương III: Hợp đồng bảo hiểm (Điều 21 – Điều 34): 3 loại hợp đồng (cá nhân, tài sản, trách nhiệm dân sự); nội dung bắt buộc; điều kiện đình chỉ, hủy bỏ; thời hạn yêu cầu bồi thường 3 năm; thời hạn chi trả 15 ngày; thời hiệu khởi kiện 3 năm; điều kiện chuyển nhượng hợp đồng.

– Chương IV: Kinh doanh bảo hiểm (Điều 35 – Điều 59, gồm 03 Mục): Hình thức công ty TNHH hoặc công ty đại chúng; quy tắc 1 pháp nhân chỉ kinh doanh 1 loại hình; mức vốn điều lệ tối thiểu (30 – 60 tỷ Kip); tiền ký quỹ bảo lãnh 20%; quy trình đình chỉ, yêu cầu chuyển giao hợp đồng, Bộ Tài chính trực tiếp kiểm soát, thu hồi giấy phép; thủ tục giải thể, phá sản và thứ tự ưu tiên thanh toán 7 bậc.

– Chương V: Đại lý và Môi giới bảo hiểm (Điều 60 – Điều 67, gồm 02 Mục): Quy chế cấp thẻ và đăng ký hàng năm đại lý bảo hiểm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm liên đới của công ty bảo hiểm; điều kiện, quyền hạn và chế độ báo cáo định kỳ của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.

– Chương VI: Tài chính, Kế toán và Thông tin kinh doanh (Điều 68 – Điều 81, gồm 02 Mục): Trích lập quỹ dự phòng và tiền dự phòng bảo hiểm; danh mục đầu tư tài sản an toàn; chỉ số biên khả năng thanh toán nợ; bắt buộc kiểm toán độc lập hàng năm; sử dụng chuyên gia tính toán bảo hiểm (Actuary); công khai thông tin tài chính và bảo mật dữ liệu.

– Chương VII: Quyền và nghĩa vụ của Doanh nghiệp & Bên mua bảo hiểm (Điều 82 – Điều 83): 7 quyền và 10 nghĩa vụ của doanh nghiệp bảo hiểm; 7 quyền và 6 nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm (thời hạn thông báo tổn thất trong vòng 5 ngày).

– Chương VIII: Điều cấm (Điều 84 – Điều 86): Hành vi bị cấm đối với cán bộ quản lý bảo hiểm; điều cấm đối với doanh nghiệp bảo hiểm, đại lý, môi giới (cấm hạ phí bảo hiểm dưới mức sàn, cấm kiêm nhiệm nhân thọ và phi nhân thọ); điều cấm đối với tổ chức, cá nhân khác.

– Chương IX – XI: Quản lý, Kiểm tra, Chế tài & Điều khoản thi hành (Điều 87 – Điều 100): Thẩm quyền quản lý thống nhất của Bộ Tài chính; thanh tra nội bộ, thanh tra bên ngoài và quyền hạn đặc biệt của thanh tra viên bảo hiểm tại chỗ; khen thưởng, xử lý vi phạm; thời hạn chuyển tiếp 3 năm và hiệu lực thi hành.

2. Các nội dung cốt lõi

A. Nâng cao tiêu chuẩn vốn và phân tách dứt khoát mô hình kinh doanh (Điều 36, 39 & 85)

Nhằm loại bỏ các doanh nghiệp bảo hiểm yếu kém, bảo vệ an toàn thị trường, luật quy định các chuẩn mực tài chính mới:

• Nguyên tắc chuyên môn hóa: Nghiêm cấm một pháp nhân doanh nghiệp bảo hiểm đồng thời kinh doanh cả bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ.

• Nâng mức vốn điều lệ tối thiểu bằng tiền mặt:

+ Công ty bảo hiểm nhân thọ: Tối thiểu 30 tỷ Kip.

+ Công ty bảo hiểm phi nhân thọ: Tối thiểu 30 tỷ Kip.

+ Công ty tái bảo hiểm (nhân thọ hoặc phi nhân thọ): Tối thiểu 60 tỷ Kip.

• Ký quỹ bảo lãnh bắt buộc: Doanh nghiệp phải gửi ký quỹ tối thiểu 20% vốn điều lệ bằng tiền tại một ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Lào và chỉ được sử dụng khi có sự chấp thuận của Bộ Tài chính.

B. Quản trị an toàn: Chuyên gia tính toán (Actuary) và Kiểm soát đặc biệt (Điều 48, 74 & 76)

Luật bắt buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phải sử dụng Người tính toán bảo hiểm (Actuary) đủ chứng chỉ chuyên môn để định giá sản phẩm, trích lập dự phòng nghiệp vụ và duy trì tỷ lệ biên khả năng thanh toán nợ liên tục. Trong trường hợp doanh nghiệp mất thanh khoản hoặc vi phạm nghiêm trọng, Bộ Tài chính có quyền phát lệnh Kiểm soát đặc biệt, đình chỉ quyền hạn của Hội đồng quản trị/Ban Giám đốc và chỉ định Ban quản lý lâm thời để bảo toàn tài sản và quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

C. Mở rộng danh mục 9 nhóm bảo hiểm bắt buộc (Điều 14)

Luật mở rộng phạm vi bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc đối với các hoạt động có nguy cơ cao, bao gồm: Phương tiện cơ giới cơ giới hóa; khách sạn, nhà nghỉ, khu vui chơi, chợ; vận tải hàng hóa/hành khách; công trình xây dựng; nhà máy thủy điện; kho chứa hàng hóa, hóa chất, xăng dầu, chất nổ; nhà máy xí nghiệp và các cơ sở sản xuất chất nổ.

D. Minh bạch hóa quy trình bồi thường và thứ tự thanh lý tài sản (Điều 30, 31 & 57)

Thời hạn yêu cầu trả tiền bảo hiểm được kéo dài lên đến 3 năm kể từ ngày phát sinh sự kiện bảo hiểm; doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ bồi thường trong vòng 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

3. Thời gian thực hiện và văn bản bị thay thế

• Thời gian có hiệu lực thi hành: Luật Bảo hiểm (Sửa đổi) số 78/QH có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày Chủ tịch nước CHDCND Lào ký Sắc lệnh ban hành (ngày 10/01/2019/2020) và công bố trên Công báo quốc gia.

• Điều khoản chuyển tiếp và Văn bản thay thế: Đạo luật này thay thế hoàn toàn cho Luật Bảo hiểm số 06/QH ngày 21 tháng 12 năm 2011. Các doanh nghiệp bảo hiểm đang hoạt động trước ngày luật có hiệu lực được áp dụng thời hạn chuyển tiếp 03 năm để tái cấu trúc mô hình và tăng vốn đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

4. Đánh giá tác động của luật đối với đất nước Lào

• Củng cố an toàn hệ thống tài chính quốc gia và thanh khoản vĩ mô: Quy định tăng vốn, trích lập dự phòng nghiêm ngặt và quản lý chặt chẽ danh mục đầu tư giúp ngăn ngừa rủi ro đổ vỡ dây chuyền, nâng cao sức chống chịu của các định chế tài chính phi ngân hàng trước các cú sốc kinh tế.

• Bảo vệ quyền lợi người dân và nâng cao niềm tin xã hội: Việc chuẩn hóa thủ tục bồi thường trong 15 ngày, quản lý chặt chẽ mạng lưới đại lý/môi giới và chống bán phá giá phí bảo hiểm giúp triệt tiêu cạnh tranh không lành mạnh, tạo dựng niềm tin vững chắc cho người tham gia bảo hiểm.

• Thúc đẩy an sinh xã hội qua bảo hiểm vi mô và bảo hiểm nông nghiệp: Chính sách ưu tiên bảo hiểm vi mô, bảo hiểm cây trồng, vật nuôi và lâm nghiệp tại vùng sâu vùng xa (Điều 4) tạo “phao cứu sinh” thiết thực giúp người nông dân giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững.

• Thúc đẩy thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế và chuyển giao công nghệ tái bảo hiểm: Khung khổ pháp lý tiệm cận chuẩn mực quốc tế tạo sức hút lớn đối với các tập đoàn bảo hiểm, tái bảo hiểm hàng đầu thế giới, mang dòng vốn ngoại tệ và công nghệ định phí, thẩm định rủi ro hiện đại về cho thị trường Lào.

5. Kết luận

Luật Bảo hiểm (Sửa đổi) số 78/QH là cột mốc lập pháp quan trọng, đặt nền móng cho một thị trường bảo hiểm minh bạch, an toàn, bền vững và hội nhập sâu rộng của nước CHDCND Lào.

Bằng việc thiết lập kỷ cương tài chính chặt chẽ, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và mở rộng lưới an sinh bảo hiểm bắt buộc, đạo luật không chỉ góp phần bảo vệ tài sản, sức khỏe và tính mạng của nhân dân mà còn tạo nguồn vốn tích lũy dài hạn đắc lực phục vụ công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế đất nước Lào.