Cơ chế hợp tác Lào – Việt: “đòn bẩy vàng” để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư sang Lào

Trong bối cảnh liên kết kinh tế tiểu vùng Mekong ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ, quan hệ hợp tác đặc biệt Lào – Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những nền tảng chính trị, ngoại giao và kinh tế ổn định bậc nhất trong khu vực. Không chỉ là mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện, cơ chế hợp tác Lào – Việt hiện nay đang trở thành một “đòn bẩy vàng” mở ra nhiều cơ hội mới để doanh nghiệp Việt Nam tăng cường đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển của Lào.

Nhìn từ thực tế, Lào đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh tái cơ cấu nền kinh tế, ưu tiên thu hút đầu tư vào hạ tầng, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến khoáng sản, logistics, thương mại biên giới, du lịch và phát triển kinh tế xanh. Trong quá trình đó, Việt Nam luôn được phía Lào xác định là đối tác chiến lược, tin cậy hàng đầu. Các chuyến thăm, hội đàm cấp cao giữa lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước thời gian qua tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc ưu tiên thúc đẩy kết nối kinh tế, thương mại và đầu tư song phương theo hướng thực chất, hiệu quả và bền vững.

Điểm nổi bật lớn nhất đối với nhà đầu tư Việt Nam là đầu tư vào Lào không chỉ dựa trên quan hệ thị trường đơn thuần, mà còn được nâng đỡ bởi một hệ thống cơ chế hợp tác song phương khá toàn diện. Từ các thỏa thuận cấp cao, các kỳ họp Ủy ban liên Chính phủ, cơ chế hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương biên giới cho đến các chương trình kết nối hạ tầng, năng lượng và thương mại, tất cả đã tạo nên một hành lang chính sách tương đối thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam yên tâm triển khai hoạt động lâu dài tại Lào.

Trong số các lợi thế nổi bật, trước hết phải kể đến “sự ổn định về quan hệ chính trị và lòng tin chiến lược giữa hai nước”. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn tại Lào đang diễn ra ngày càng rõ nét. So với nhiều thị trường mới nổi khác, môi trường hợp tác Lào – Việt có ưu thế riêng là sự tin cậy cao ở cấp Nhà nước, sự ủng hộ từ chính quyền các cấp và sự đồng thuận khá lớn từ dư luận hai bên. Điều này giúp giảm đáng kể rủi ro chính sách, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc xử lý các vướng mắc trong quá trình đầu tư.

Thứ hai, Lào có dư địa phát triển lớn, trong khi doanh nghiệp Việt Nam có kinh nghiệm phù hợp với nhu cầu thực tế của Lào. Nhiều lĩnh vực mà Lào đang cần cũng chính là những lĩnh vực doanh nghiệp Việt Nam có thế mạnh, như phát triển hạ tầng giao thông, điện năng, nông – lâm nghiệp, viễn thông, ngân hàng, thương mại, giáo dục, y tế, vật liệu xây dựng và dịch vụ logistics. Thay vì phải cạnh tranh trực diện ở các thị trường đã bão hòa, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể coi Lào là không gian mở rộng tự nhiên, vừa gần gũi về địa lý, vừa có sự tương thích nhất định về nhu cầu phát triển.

Thứ ba, “lợi thế kết nối biên giới và hành lang kinh tế” đang ngày càng rõ hơn. Các địa phương Nam Lào như Sekong, Attapeu, Champasak, Savannakhet… có vị trí thuận lợi để kết nối với miền Trung và Tây Nguyên Việt Nam. Đây là điều kiện quan trọng để hình thành các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, khu vực trung chuyển hàng hóa, chế biến nông lâm sản, thương mại cửa khẩu và phát triển dịch vụ hậu cần. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp ở miền Trung, đầu tư sang Lào không chỉ là mở thêm một thị trường, mà còn là cách để mở rộng không gian kinh tế gắn với lợi thế địa chiến lược của cả vùng biên.

Bên cạnh đó, “cơ chế hợp tác giữa các địa phương hai nước” cũng đang ngày càng đi vào chiều sâu. Nhiều tỉnh của Lào đã tăng cường phối hợp với các địa phương Việt Nam trong xúc tiến đầu tư, thương mại, đào tạo nguồn nhân lực, khảo sát dự án và kết nối doanh nghiệp. Đây là một kênh rất hiệu quả vì giúp nhà đầu tư tiếp cận trực tiếp với nhu cầu của từng địa bàn, nhất là những khu vực còn nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đúng mức. Trong thực tế, nhiều địa phương của Lào hiện rất cần những nhà đầu tư có năng lực thực chất, làm ăn lâu dài, tôn trọng pháp luật, hiểu địa bàn và sẵn sàng đồng hành với định hướng phát triển của chính quyền sở tại. Đây chính là khoảng trống mà doanh nghiệp Việt Nam có thể lấp đầy.

Một điểm đáng chú ý là trong mắt nhiều cơ quan chức năng và giới quản lý tại Lào, doanh nghiệp Việt Nam thường được nhìn nhận là nhóm nhà đầu tư có khả năng thích ứng tốt với điều kiện bản địa, dễ phối hợp, có tinh thần gắn bó lâu dài hơn so với mô hình đầu tư chỉ tập trung khai thác ngắn hạn. Đây là lợi thế về “uy tín chiến lược” mà không phải thị trường nào cũng có được. Nếu biết tận dụng tốt, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể nâng vị thế từ nhà đầu tư đơn lẻ lên đối tác phát triển tin cậy của các địa phương Lào.

Tuy nhiên, để biến cơ hội thành kết quả thực chất, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần nhìn nhận đầu tư vào Lào theo hướng bài bản hơn. Thị trường Lào có quy mô không lớn, sức mua còn hạn chế ở một số địa bàn, kết cấu hạ tầng chưa đồng đều, thủ tục hành chính ở một số lĩnh vực còn cần tiếp tục cải thiện. Vì vậy, muốn thành công, doanh nghiệp Việt Nam cần lựa chọn đúng lĩnh vực, đúng địa bàn và đúng đối tác; đồng thời gắn dự án đầu tư với nhu cầu thực của thị trường, khả năng kết nối với Việt Nam và định hướng phát triển lâu dài của phía Lào.

Trong giai đoạn tới, những lĩnh vực được xem là giàu triển vọng đối với doanh nghiệp Việt Nam gồm: năng lượng và truyền tải điện; nông nghiệp công nghệ cao gắn với chế biến; trồng rừng và kinh tế lâm nghiệp bền vững; logistics và kho bãi; thương mại biên giới; khai khoáng đi đôi với chế biến sâu; hạ tầng khu, cụm công nghiệp; dịch vụ giáo dục, y tế, tài chính; du lịch sinh thái và đô thị quy mô phù hợp. Đặc biệt, các tỉnh Nam Lào giáp khu vực miền Trung Việt Nam có thể trở thành “vành đai hợp tác mới”, nơi doanh nghiệp hai nước cùng tham gia xây dựng chuỗi giá trị xuyên biên giới theo hướng ổn định, thực chất và cùng có lợi.

Có thể thấy, đầu tư vào Lào hôm nay không còn chỉ là sự lựa chọn mang tính hữu nghị, mà đã trở thành một bài toán kinh tế có cơ sở chiến lược rõ ràng. Khi cơ chế hợp tác Lào – Việt tiếp tục được củng cố, khi lòng tin chính trị được duy trì ở mức cao, khi nhu cầu phát triển của Lào gặp đúng năng lực và kinh nghiệm của doanh nghiệp Việt Nam, thì đây chính là thời điểm thuận lợi để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam mạnh dạn mở rộng hiện diện tại thị trường Lào.

Từ góc độ xúc tiến đầu tư, thông điệp có thể khẳng định rõ: Lào đang mở ra cơ hội mới, còn cơ chế hợp tác Lào – Việt chính là cầu nối vững chắc nhất để doanh nghiệp Việt Nam bước vào thị trường này một cách an toàn, hiệu quả và bền vững. Với tầm nhìn dài hạn, tinh thần đồng hành và cách tiếp cận phù hợp, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tìm thấy cơ hội kinh doanh tại Lào, mà còn góp phần vun đắp thêm cho mối quan hệ hợp tác đặc biệt giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới.